ابتدا دو سیستم اعطای تابعیت در تمامی کشور‌های جهان را با یکدیگر بررسی می‌کنیم:

۱. سیستم خون:

سیستم اعطای تابعیت از طریق خون یا به لاتین Jus Sanguinis سیستمی است که مطابق آن، شخص، بر اساس تابعیت یک و یا هر دو والدین خود تابعیتی را می‌پذیرد. بیشتر کشور‌های دنیا از این سیستم برای اعطای تابعیت، استفاده می‌کنند، گرچه بعضی از کشور‌ها، سیستم دیگری به نام سیستم خاک دارند که در ادامه توضیح داده می‌شود.

۲. سیستم خاک:

سیستم اعطای تابعیت از طریق خاک یا Jus Soli سیستم دیگری برای اعطای تابعیت است که مطابق آن هر شخصی که در قلمروی کشوری به دنیا بیاید، تبعه آن کشور محسوب می‌شود. البته این سیستم، استثنائی نیز دارد و آن، این است که اگر شخص، فرزند یک دیپلمات خارجی باشد، این سیستم، شامل حال او نمی‌شود و وی بر اساس سیستم خون تبعه کشوری می‌شود که والدین وی، تبعه آن، هستند.

لازم به ذکر است که سیستم اعطای تابعیت کشور‌ها لزوما بر اساس یکی از این دو مورد نیست و می‌تواند ترکیبی از این دو سیستم، باشد.

حال به بررسی این دو سیستم در کشور انگلستان، می‌پردازیم:

۱. سیستم اعطای تابعیت بریتانیایی بر اساس سیستم خون:

تا قبل از تاریخ ۱ ژانویه ۱۹۸۳، تابعیت بریتانیایی تنها در صورتی از طریق اصل خون به فرزندان منتقل می‌شد که پدر شخص، بریتانیایی بوده، مادر و پدر لزوما با یکدیگر ازدواج کرده و در صورتی که شخص در کشور‌های مشترک‌المنافع یا در قلمرو جمهوری ایرلند به دنیا آمده باشد، پدری با نسب بریتانیایی داشته باشد.

از تاریخ ۱ ژانویه ۱۹۸۲ به بعد، افرادی که در قلمرو پادشاهی بریتانیا و یا یکی از کشور‌های تحت لوای این قلمرو به دنیا بیایند، لزوما شهروند این کشور محسوب نمی‌شوند، مگر این که یکی از دو شرط زیر را داشته باشند:

  • در زمان به دنیا آمدن، یکی از والدین وی شهروند بریتانیا باشد.
  • یکی از والدین وی ’مقیم‘ قلمروی پادشاهی بریتانیا باشد.
    کلمه ’مقیم‘ زمانی به کار می‌رود که شخص بدون هیچ محدودیت زمانی بتواند در کشوری زندگی کند و شامل موارد زیر می‌شود:
    ۱. دارای حق اقامت یا Right of Abode باشد (این کلمه برای کسانی استفاده می‌شود که شهروند بریتانیا باشند.)
    ۲. دارای اجازه زندگی نامحدود یا Indefinite Leave to Remain (ILR) باشند (این کلمه برای کسانی استفاده می‌شود که شهروند کشوری غیر از بریتانیا، منطقه اقتصادی اروپا و سوئیس باشند و دارای اجازه اقامت دائم در بریتانیا باشند.)
    ۳. دارای اقامت دائم یا Permanent Residence باشند (این کلمه برای افرادی استفاده می‌شود که شهروند یکی از کشور‌های منطقه اقتصادی اروپا، EEA، و یا سوئیس باشند و اجازه اقامت دائم در بریتانیا داشته باشند.)
    – لازم به ذکر است که منظور از منطقه اقتصادی اروپا یا EEA، شامل کشور‌های عضو اتحادیه اروپا به علاوه ایسلند، لیختن‌اشتاین و نروژ می‌باشد.
    – کشور سوئیس نه عضو اتحادیه اروپا و نه منطقه اقتصادی اروپاست ولی با شهروندان آن، مانند شهروندان این کشور‌ها برخورد می‌شود.

۲. سیستم اعطای تابعیت بریتانیایی بر اساس اصل خاک:

تا قبل از ۱ ژانویه ۱۹۸۳، افرادی که در قلمرو پادشاهی بریتانیا به دنیا می‌امدند شهروند بریتانیا محسوب می‌شدند. البته این قانون هم اکنون نیز قابل اجراست و اشخاصی که قبل از ۱ ژانویه ۱۹۸۳ در قلمرو پادشاهی بریتانیا به دنیا آمده باشند، می‌توانند تابعیت بریتانیایی کسب کنند. البته قانون دیگری برای اتباع منطقه اقتصادی اروپا و سوئیس نیز وجود دارد و آن، این است که اگر والدین شخصی تبعه یکی از کشور‌های منطقه اقتصادی اروپا یا سوئیس باشند و فرزند آن‌ها قبل از آوریل ۲۰۰۶ در قلمرو پادشاهی بریتانیا به دنیا آمده باشد، این شخص، تبعه بریتانیا محسوب می‌شود.

این در صورتی است که اگر شخصی در بریتانیا از والدین نامعلوم به دنیا بیاید، دولت بریتانیا برای جلوگیری از بی تابعیت شدن وی، به او تابعیت بریتانیایی اعطا می‌کند.

– حال به بررسی چند راه دیگر برای اخذ تابعیت بریتانیا می‌پردازیم:

۱. اخذ تابعیت بریتانیایی از طریق تبار بریتانیایی: پس از اجرای قانون جدید تابعیت بریتانیا از سال ۱۹۸۳، افرادی که خارج از قلمرو بریتانیا و از پدر یا مادر بریتانیایی متولد می‌شوند، با توجه به تبار بریتانیایی آن‌ها، تابعیت بریتانیایی به آن‌ها تعلق می‌گیرد.

۲. اخذ تابعیت بریتانیایی از طریق به سرپرستی گرفتن فرزند: اشخاصی که توسط والدین بریتانیایی به سرپرستی گرفته می‌شوند، در صورتی که یکی از دو شرط زیر را داشته باشند، بریتانیایی محسوب می‌شوند:

  • عمل به سرپرستی گرفتن، پس از ۱ ژانویه ۱۹۸۳ و در قلمرو بریتانیا و یا یکی از جزایر، مانش، من و فالکلند، صورت گرفته باشد.
  • عمل به سرپرستی گرفتن، پس از ۲۱ می ۲۰۰۲ و در یکی از کشور‌های تحت لوای بریتانیا صورت گرفته باشد.
    – البته لازم به ذکر است تابعیت بریتانیایی زمانی به اشخاص از این طریق اعطا می‌شود که مادر و پدر در زمان به سرپرستی گرفتن فرزند، در بریتانیا سکونت داشته باشند.

۳. اخذ تابعیت بریتانیایی از طریق قبول تابعیت: افرادی که برای مدت معلوم در بریتانیا زندگی کرده باشند و دارای اجازه اقامت دائم (PR) یا اجازه زندگی نامحدود (ILR) در بریتانیا را داشته باشند، با توجه به شرایطی امکان اخذ تابعیت بریتانیا را خواهد داشت. لازم به ذکر است که مدت اقامت مورد نیاز برای اخذ اقامت بریتانیا، با توجه به شرایطی مانند داشتن همسر بریتانیایی یا عوامل دیگر، قابل تغییر است.

در پایان باید ذکر شود که پس از تاریخ ۱ ژانویه ۱۹۸۳ و با اجرایی شدن قانون جدید تابعیت در بریتانیا، تابعیت بریتانیایی به افرادی تعلق می‌گیرد که از والدین بریتانیایی به دنیا آمده باشند و صرف به دنیا آمدن در قلمرو بریتانیا، اخذ تابعیت بریتانیایی را به دنبال نخواهد داشت. اگر فکر می‌کنید که تابعیت بریتانیایی شامل حال شما می‌شود و یا قبل از ۱ ژانویه ۱۹۸۳ در قلمرو بریتانیا به دنیا آمده‌اید